بســیاری از شــهروندان ایرانی و خارجی اصفهان را با عبارت مشــهور نصف جهان میشناسند، اما نمی دانند دلیل این نامگذاری چیست؟ آنها همچنین تصور میکنند، اصفهان، تنها شــهری با قدمت تاریخی و آثار زیبای تاریخی و فرهنگی است که هنرمندانی ماهر و با استعداد نیز دارد، اما واقعیت این است که زیبایی های اصفهان به وسعت یک استان گسترده است و جای جای این استان زیبایی های خاص خودش را دارد. اصفهان از گذشته های دور به لقب «نصف جهان» در ایران و جهان شهره بوده اســت؛ وجود بیش از شش هزار اثر تاریخی با قدمت صدها و هزاران سال در کنار مناطق بکر طبیعی می تواند دلیل مناسبی برای اعطای این عنوان از دید جهانیان به این خطه ارزشمند از سرزمین ایران باشد. آثار تاریخی و تنوع بی نظیر صنایع دستی که از قرنها پیش در نقاط و شهرهای مختلف این استان نسل به نسل منتقل شده و امروز به عنوان میراثــی گران بها در اختیار ما قرار گرفته، اصفهان را به موزه ای هنری، تاریخی و طبیعی تبدیل کرده که بازدید از آن آرزوی گردشگران فرهنگ دوست در سراسر جهان است. یادگارهای پیشــینیان ما در این نقطه از کشورمان حاصل موجودیت تاریخی و فرهنگی است که قدمت بیشتر آنها به هزاره سوم پیش از میالد می رســد. وجود تپه های باستانی ازجمله تپه های تاریخی سیلک گواه این مطلب است. تپه سیلک؛ زیگورات یا محل عبادت اقوام باستانی بوده که از گل رس و سفال ساخته شده است. این بنای تاریخی در سال ۱۳۱۰ شمسی درپی کاوش های باستان شناسی کشف شده است. در خرابههای تپه باستانی سیلک چند اسکلت انسان و ظروف قدیمی پیدا شده است که این اشــیا در موزههای لوور فرانسه، موزه ملی ایران، موزه باغ فین و موزه ای در کنار این بنای باستانی نگهداری می شوند. وجود خرده سفالهای چند هزار ساله بر روی زمین و اطراف این تپهها نشان از زیست انسانها در هزاران سال پیش در این منطقه دارد. قدمت طوالنی و معماری ارزشمند بناهای تاریخی اصفهان نیز سبب شــده است که برخی از آثار تاریخی این منطقه مانند میدان امام خمینی(ره)معروف به میدان نقش جهان و در فهرســت آثار ثبت شده، سازمان علمی، فرهنگی و تربیتی ملل متحد (یونسکو)قرار بگیرند.
میدان نقش جهان میدان بزرگ مســتطیل شــکلی در شهر اصفهان است که به وســیله بناهایی از دوره صفوی محصور شده است. اگرچه نقش جهان پیشین های کهن تر از دوران صفوی دارد، ولی میدان نقش جهان به شکل امروزی آن در دوره سلطنت شاه عباس صفوی پایهگذاری شده است. در گذشــته این میدان جایگاه برگزاری آیینه ای گوناگون و بازی چوگان بوده اســت که امروزه بهصورت یک گردشگاه همگانی و جایگاهی برای برگزاری نماز جمعه و آیینهای ملی و مذهبی تبدیل شده است. بناهای تاریخی موجود در میدان نقش جهان شــامل عالیقاپو، مسجد جامع عباسی، مسجد شیخ لطف الله و سردر قیصریه اســت. عالوه بر این بناها دویست حجره دو طبقه در اطراف میدان واقع شده است که جایگاه عرضه صنایع دستی و سوغات اصفهان هستند.
مساجد تاریخی اصفهان
ازجمله این آثار با ارزش، مساجد اصفهان هستند که در شهرستان های مختلف این استان پراکنده اند. «مسجد شیخ لطف الله» یکی از زیباترین آثار تاریخی اصفهان است که هر تماشاکننده ای را خیره و به اظهار تحسین وا می دارد. «مسجد جامع اصفهان» مجموعه ای از ساختمانها و آثار هنری دوره های پس از اسالم است که یادگارهایی از افراد متعدد را دربردارد و بخشی از تحولات معماری دوره های اسالمی تاریخ ایران را در مدت هزار سال نشان می دهد. محراب الجایتو که در این مسجد قرار گرفته یکی از شاهکارهای هنر گچ بری به شمار می آید.
مسجد شیخ لطف الله
«مسجد امام»نیز از لحاظ عظمت، معماری و تزیینات، مهم ترین مسجد دوره صفویه است که در شهر اصفهان واقع شده است. «مســجد جامع اردستان» از کهن ترین مساجد ایران به شمار می آید که بنای اولیه آن، مربوط به قرون اولیه اســامی است. «مســجد جامع زواره» در ۱۵ کیلومتری شمال شرقی اردســتان نیز نخستین مسجد چهار ایوانی ایران اســت که در دوره سلجوقی ساخته شده و «مسجد جامع گلپایگان» از آثار با ارزش دوره سلجوقی است. بنای مساجد جامع روســتای اونج، روستای پوده، سراور و عباسی، مساجد حکیم، جمعه، حجت السالم و سید از دیگر آثار تاریخی و باارزش بالای معماری اصفهان هستند.
آتشکده ها و کلیساها
آتشکده ها و کلیساهای تاریخی زیادی نیز به عنوان مراکز عبادی سایر ادیان ازجمله جاذبه های تاریخی اســتان اصفهان به شمار می آیند. «کلیسای هاکوپ»نخستین کلیسایی است که ارامنه در جلفای اصفهان بنا کرده اند ولی مشــهورترین کلیسای تاریخی جلفا از نظر معماری و تزیینات نقاشــی،«کلیسای سن سور» است که به کلیسای وانک شهره است و در سال ۱۰۶۵ میالدی بنا شده است. مهم ترین کلیسای تاریخی جلفا از دوره شاه عباس اول نیز کلیسای مشهور «بیدخم« یا «بیت اللحم» است که در میدان جلفا و در مجاورت کلیسای مریم واقع شده است. «آتشگاه کوه سنگی» نیز از کهن ترین میراث اصفهان است که هم اکنون بقایای بنای آن در کوه سنگی در ارتفاع ۱۶۸۰ به چشم می خورد.«آتشکده باستانی نیاسر» نیز بر فراز صخره بلندی به نام تالار نیاسر در کنار چشمه آبی برپاست و از اهمیت زیادی برخوردار است.
کاخ های تاریخی
کاخ های تاریخی با معماری های کم نظیر از دیگر دیدنی های اســتان اصفهان هستند. «کاخ چهل ســتون» از جمله بناهایی است که اصفهان ملقب به نصف جهان بخش مهمی از شهرت خود را مدیون آن است. عمارت تاریخی «هشــت بهشت» نیز نمونه ای از کاخ های آخرین ســاطین دوره صفوی اســت. «کاخ عالی قاپو»نمونه منحصر به فرد و یکی از عجایب معماری کاخ های عهد صفوی است.
باغ های تاریخی
باغ های باشــکوه اســتان اصفهان با شــهرت های جهانی نیز از دیگر آثار باارزش این منطقه به شــمار می آیند و همــواره نظر جهانگردان را به خود جلب کرده اند.«باغ فین» در کاشــان از توابع اســتان اصفهان از دوره صفویه برجای مانده و از لحاظ باغ آرایی و آب رسانی دارای اهمیت ویژه ای است و از نظر گردشگری از منابع بسیار ارزشمند ایران به شمار می آید.«چهــار باغ» نیز مجموعه ای عظیم و زیباســت که از باغ های مختلف تشکیل شده است که تعدادی از آنها هم اکنون نیز برپا هستند
